Nasi Patroni

Św. Paweł

Pa­wła poznajemy z Pisma św. Kie­dy spotykamy się z nim po raz pier­wszy, nosi jeszcze imię Szaweł (Sani, a po łacinie Saul) i jest młodym, gorliwym faryzeuszem. Urodził się w Tarsie w Cylicji (dziś Turcja), ja­ko obywatel rzymski, co potrafił w odpowiednich mo­men­tach podkreślić. Był synem rów­nież faryzeusza i wyuczył się zawodu tkacza namiotów. Je­go rodzina szczyciła się po­cho­dze­niem z pokolenia Beniamina. Był człowiekiem wykształconym, mimo młodego wieku, uczył się u najlepszych nauczycieli ży­dow­skich, m.in. u Gamaliela. Ja­ko gorliwy faryzeusz, był fanatycznym prześladowcą chrześcijan; w Dziejach Apostolskich widzimy go ja­ko mło­dzień­ca, który pilnuje szat oprawców kamienujących św. Szczepana, nie miał bowiem jeszcze skończonych 30 lat, a więc we­dług Pra­wa nie mógł brać udziału w egzekucji.

W trakcie prześladowań chrześcijan przez Ży­dów, jakie rozpętały się po śmier­ci św. Szczepana, Szaweł brał czynny u­dział, ja­ko organizator, w akcjach przeciwko nim. W trakcie jednej z takich akcji, w drodze do Damaszku, Szawłowi ukazał się Chrystus. W wy­ni­ku te­go spotkania Szaweł stracił wzrok, ale też uwierzył w Je­zu­sa. Kie­dy doprowadzono go do Damaszku, przyjął chrzest z rąk A­na­nia­sza, ucznia Je­zu­sa, po czym odzyskał wzrok. Od te­go cza­su zaczął nauczać Ewangelii. Jednocześnie z obawy przed zemstą Ży­dów uciekł z miasta, spuszczając się w koszu z muru, i przez trzy la­ta nie dawał o so­bie znaku.

Po tym cza­sie Paweł, który odtąd zaczął używać nowego imienia, udał się do Jerozolimy, aby uzyskać aprobatę apostołów. Po­cząt­ko­wo powitali go z rezerwą i obawą, ale z czasem przekonali się o prawdziwości je­go nawrócenia i o mądrości je­go nauk. Po­nie­waż Żydzi pałali żądzą zemsty i próbowali zgładzić Pa­wła w zasadzce, pos­ta­no­wio­no, że będzie nauczał po­za Jerozolimą. Najpierw udał się do rodzinnego Tarsu, a następnie ra­zem ze św. Barnabą do Antiochii, wre­szcie wyruszył da­lej – do pogan, aby tam gło­sić Do­brą Nowinę.

Ogółem św. Paweł odbył trzy duże podróże misyjne, nauczał w Syrii, Małej Azji, Grecji, Macedonii, Italii – dotarł na­wet do Hisz­pa­nii. Około 60 r. Paweł zo­stał aresztowany w Jerozolimie. W więzieniu w Cezarei Palestyńskiej przebywał do 63 r., następnie prze­wie­zio­no go do Rzymu i osadzono w areszcie domowym. Po­nie­waż jednak Żydzi – oskarżyciele, nie stawili się na rozprawę, Paweł zo­stał u­wol­nio­ny i mógł znowu ruszyć nauczać pogan.

Św. Paweł zostawił po so­bie aż 14 Listów. O je­go popularności świadczą tak­że liczne apokryfy: Nauczanie Pa­wła, Dzieje Pa­wła, Apokalipsa św. Pa­wła czy też Korespondencja św. Pa­wła z Seneką.

Zo­stał skazany na śmierć w 67 r. Ja­ko obywatel rzymski zo­stał ścięty mieczem w miejscu zwanym Aquae Salvinae za Bramą Os­tyj­ską. W miejscu tym we­dług legendy wytrysnęły trzy źródła: tam, gdzie dotknęła ziemi spadająca głowa apostoła. Później zbu­do­wa­no tu koś­ciół św. Pa­wła u Trzech Fontann (S. Paolo alle Tre Fontane). Nie jest znana dokładna data je­go śmier­ci, chociaż tra­dy­cja po­da­je 29 czerwca – ten sam dzień, w któ­rym (w innym ro­ku) zmarł św. Piotr. Jednak inna tra­dy­cja twierdzi, że dzień ten o­bra­no ja­ko świę­to obu apostołów, po­nie­waż te­go dnia w ro­ku 258 zabrano doczesne szczątki obu świętych z ich grobów ze względu na nie­bez­pie­czeń­stwo zbezczeszczenia ich przez cesarską konfiskatę.

Dziś relikwie św. Pa­wła przechowywane są w rzymskich kościołach św. Pa­wła za Murami i św. Jana na Lateranie (głowa), a tak­że św. Pa­wła alla Regola, św. Agnieszki, św. Ignacego, Świętych Wawrzyńca i Damazego, św. Praksedy i św. Eustachego.

Dru­gim ważnym świętem ku czci św. Pa­wła jest dzień 25 sty­cznia, kie­dy obchodzimy wspomnienie nawrócenia św. Pa­wła. Mniej znanymi świętami są też: 16 kwietnia – przeniesienie głowy, 6 lipca – pierwsze przybycie do Rzymu, 1 września – odzyskanie wzro­ku.

W ikonografii Paweł jest przedstawiany zwykle ja­ko czło­wiek drobny, łysy, z długą brodą i wydatnym nosem, chociaż ostatnio czę­ściej przed­sta­wia się go ja­ko silnego, rosłego mężczyznę. W prawej ręce zwykle trzyma księgę, a w lewej miecz. Czę­sto przed­sta­wia się go tak­że z trzema źródłami. Czasami jest też przedstawiany ze zwojem.

Św. Paweł jest patronem pra­sy ka­to­lic­kiej, teologów i duszpasterzy, robotnic, tkaczy, tkaczy dywanów, siodlarzy, po­wro­źni­ków i wikliniarzy; wzywany jest w przypadku skurczów i choroby uszu, w przypadku ukąszenia przez węża, w strachu, w bła­ga­nia­ch o deszcz i o urodzaj.

Imię Paweł, rzymskie Paulus, któ­re przybrał so­bie świę­ty, po łacinie znaczy „mały, drobny”.

Św. Jan Bosko

Św. Jan Bosko urodził się 16 sierpnia 1815 ro­ku w Becchi. Ojciec Świę­te­go, Franciszek Bosko, zmarł, kie­dy Janek miał zaledwie 2 la­ta. Matka Jan­ka, Mał­go­rza­ta Occhiena, ja­ko wdowa musiała zająć się utrzymaniem trzech synów: An­to­nie­go z pierwszego małżeństwa i Józefa o­raz Jana z małżeństwa dru­gie­go.

Kie­dy Świę­ty miał 9 lat, Pan Bóg w tajemniczym widzeniu sennym objawił mu je­go przyszłą misję (1824). Zaczął ją na swój sposób rozumieć i peł­nić. Wi­dząc, jak wielkim powodzeniem cieszą się przygodni kuglarze i cyrkowcy, za poz­wo­le­niem swo­jej matki w wolnych godzinach szedł do miejsc, gdzie ci po­pi­sy­wa­li się swoimi sztuczkami, i zaczynał ich naśladować. W ten sposób zbie­rał miesz­kań­ców swojego osiedla i zabawiał ich w niedziele i świąteczne po­po­łu­dnia, prze­pla­ta­jąc swoje popisy modlitwą, pobożnym śpie­wem, i „ka­za­niem”, któ­re wy­gła­szał. Po prostu powtarzał kazanie, któ­re te­go dnia na Mszy świę­tej porannej za­sły­szał w ko­ście­le parafialnym.

Pierwszą Komunię świętą przyjął, kie­dy miał 11 lat (1826). Gdy miał lat 14, roz­po­czął naukę u pew­ne­go kapłana-emeryta. Musiał ją jednak po ro­ku przer­wać po je­go nagłej śmier­ci. W latach 1831-1835 ukończył szkołę pod­sta­wo­wą w Cas­tel­nu­o­vo i średnią w Chieri. Szkoły by­ły wów­czas prywatne. Nie ma­jąc fun­du­szów na ich opłatę, Bosko musiał pracować dodatkowo w różnych za­wo­dach, by zdobyć konieczne podręczniki i opłacić nauczycieli. Musiał tak­że po­my­śleć o własnym utrzymaniu, mieszkając na stancji. Dorabiał nadto przez da­wa­nie ko­re­pe­ty­cji słabszym a zamożniejszym kolegom.

W tym cza­sie założył wśród kolegów „to­wa­rzy­stwo wesołości”, starając się dla nich o godziwą roz­ryw­kę i o pogłębienie w nich ży­cia religijnego. Janek był więc apostołem już ja­ko dziecko w swo­jej wiosce ro­dzin­nej, był nim rów­nież wśród swoich rówieśników gimnazjalnych.

Po chlubnym ukończeniu szkół średnich Jan zo­stał przyjęty do wyższego seminarium duchownego w Turynie. Tu pod kie­run­kiem św. Józefa Cafasso, wykładowcy i spowiednika, czynił znaczne postępy w doskonałości chrze­ści­jań­skiej (1831-1841).

Dnia 8 czerwca 1841 ro­ku diakon Jan Bosko o­trzy­mał święcenia kapłańskie z rąk arcybiskupa Turynu, Alojzego Fransoni. Za po­ra­dą św. Józefa Cafasso wstąpił do Konwiktu Kościelnego dla pogłębienia swo­jej wiedzy religijnej i ży­cia wewnętrznego. I tu właśnie roz­po­czę­ło się je­go wielkie dzieło. W samą uroczystość Niepokalanego Poczęcia NMP, dnia 8 grudnia 1841 ro­ku, napotkał przy­pad­ko­wo 15-letniego młodzieńca-sierotę, opuszczonego zupełnie materialnie i moralnie. Od te­go dnia zaczął gromadzić o­pusz­czo­ną mło­dzież, uczyć ją prawd wiary, szukać dla nich pracy u uczciwych lu­dzi. W niedzielę zaś zajmował mło­dzież rozrywką, da­wał okazję do wy­słu­cha­nia Mszy świę­tej i do przyjmowania sakramentów świętych. Po­nie­waż wielu z nich było bezdomnych, starał się dla nich o dach nad głową. Tak powstały szkoły elementarne, zawodowe i internaty, któ­re rychło rozpowszechniły się w Piemoncie. By­ły to cza­sy narodzin przemysłu. Powstawały fabryki, w których za lichą opłatą zatrudniano na­wet nieletnich. Prymitywna uprawa roli, klę­ski su­szy czy deszczów, nie mniej częste w owych cza­sach wojny zmuszały miesz­kań­ców wiosek do masowego opuszczania siół i za­peł­nia­nia miast. Czyniła to zwłaszcza mło­dzież, dla której w przeludnionych i w zubożałych wioskach nie było miejsca. Nią zajął się Świę­ty.

Gigantyczne jednak potrzeby przerastały siły i możliwości biednego ka­pła­na. Dlatego nieustannie apelował do społeczeństwa. Umiał trafić tak­że do bram mi­ni­sterstw. Zdawał so­bie wszakże sprawę, że sam jeden tak wielkiemu dzie­łu nie po­do­ła. Dlatego założył dwie rodziny zakonne: Pobożne To­wa­rzy­stwo Św. Fran­cisz­ka Salezego dla mło­dzie­ży męskiej (1859) i zgromadzenie Córek Ma­ryi Wspo­mo­ży­ciel­ki Wier­nych dla dziewcząt (1872). Jak błogosławiony i jak bar­dzo na cza­sie był to pomysł, dowodzą te­go następujące liczby: w ro­ku 1964 licz­ba sa­le­zja­nów doszła do 23 015, stawiając ich na trzecim miejscu wśród po­nad 200 za­ko­nów męskich, zatwierdzonych przez Stolicę Apostolską w 1969 ro­ku sa­le­zja­nie mieli 1 kardynała i 52 biskupów. Do dwóch tych rodzin zakonnych na­le­ża­ło­by nadto dodać wielotysięczną rzeszę Pomocników Salezjańskich i By­łych Wy­cho­wan­ków, zrzeszonych, każda pod własnym zarządem i statutem. Św. Jan Bosko wi­dział w nich kadry elity ka­to­lic­kiej.

Praca nad o­pusz­czo­ną młodzieżą nie była jednak wyłączną dziedziną za­in­te­re­so­wa­nia i pracy św. Jana Bosko. „Niespokojny ten duch” po chwałę Bożą szedł wszędzie, gdzie okazywała się potrzeba niesienia pomocy Chrystusowemu Koś­cio­ło­wi. Tak więc seminariom duchownym dostarczył setki gorliwych ka­pła­nów. Rozwinął szeroko działalność misyjną, posyłając najlepszych swoich sy­nów du­chow­nych i córki do Ameryki Południowej. Dzisiaj te dwie rodziny sa­le­zjań­skie pra­cu­ją na wszy­stkich kontynentach świata, na polu misyjnym, zaj­mu­jąc jedno z pier­wszych miejsc.

W dziedzinie wychowania chrześcijańskiego św. Jan Bosko wyróżnił się nie tyl­ko ja­ko jeden z największych w dziejach Ko­ścio­ła pedagog, ale zostawił po so­bie kierunek-szkołę pod nazwą „systemu uprzedzającego”, który wprowadził praw­dzi­wy przewrót w dotychczasowym wychowaniu.

Nie mniej zasługi położył św. Jan Bosko na polu ascezy ka­to­lic­kiej, któ­rą uwspółcześnił, uczynił dostępną dla najszerszych warstw wier­nych Kościoła: uświęcenie się przez sumienne wypełnianie obowiązków stanu, doskonalenie się przez uświęconą pracę. Najśw. Maryja Panna i św. Józef nie poszli w swo­im życiu codziennym drogą nadzwyczajnych pokut, czy też wielu godzin mod­lit­wy. Wszys­tko jednak czynili dla wypełnienia woli Bo­żej, dla Je­zu­sa. W ten sposób wszystkie ich czynności by­ły aktem czci i mi­ło­ści Bo­żej. Ta właśnie tak prosta i wszystkim dostępna asceza salezjańska wyniosła na ołtarze: św. Jana Bosko, bł. Michała Rua, je­go na­stę­pcę, św. Do­mi­ni­ka Savio – je­go wychowanka, bł. Alojzego Orione – je­go byłego wychowanka, i św. Marię Dominikę Mazzarello – współ­za­ło­ży­ciel­kę Córek Ma­ryi Wspo­mo­ży­ciel­ki Wier­nych, o­raz św. Alojzego Versiglia, bis­ku­pa, i św. Kaliksta Caravario, misjonarzy i mę­czen­ni­ków w Chinach. Zdając so­bie sprawę, jak wielki wpływ na kształtowanie się charakteru chrześcijańskiego wywiera dobra pra­sa, a jak straszliwe spustoszenia mo­że uczynić pra­sa zła, św. Jan Bosko cały wolny czas poświęcał na pisanie i propagowanie do­brej pra­sy i książek. Po­cząt­ko­wo wydawał w drukarniach turyńskich. Od ro­ku 1861 posiadał już wła­sną drukarnię. Roz­po­czął od wy­da­wa­nia ży­wo­tów świątobliwych młodzieńców, by swo­im chłopcom dać konkretne żywe przykłady i wzory do naśladowania. Potem po­szły Czy­tan­ki katolickie na każdy miesiąc. Od ro­ku 1877 dla wszy­stkich przyjaciół swoich dzieł zaczął wydawać ja­ko miesięcznik, do dziś is­tnie­ją­cy, „Pokłosie Sa­le­zjań­skie”. Wszystkie pisma, wydane drukiem staraniem św. Jana Bosko, osiągnęły 1174 pozycje, co ra­zem sta­no­wi 37 tomów, w tym sam napisał i wydał 130 książek i książeczek. Do najcenniejszych z nich należą: niedokończony Za­rys pe­da­go­gii salezjańskiej, Życie papieży, Chrześcijanin zaopatrzony i 70 Czy­ta­nek Ka­to­lic­kich. Z je­go inicjatywy wyszła dla mło­dzie­ży li­ce­al­nej Bib­lio­te­ka Mło­dzie­ży (204 to­mi­ków), Serie Wybranych i Oczyszczonych Klasyków Łacińskich i Greckich (41 to­mi­ków), Bib­lio­te­ka Pi­sa­rzy Ascetycznych ja­ko specjalna seria dla ludu (36 to­mi­ków), 16 to­mi­ków Biblioteki Robotniczej i wre­szcie 432 Czy­ta­nek Ka­to­lic­kich. Łącznie całość obejmuje ok. 2 milionów egzemplarzy. Na owe cza­sy licz­ba to duża. Zdumienie ogarnia. Kie­dy Świę­ty miał na to czas? Olbrzymia korespondencja – to osobny zupełnie dział je­go pisarskiej dzia­łal­no­ści.

Opatrzność ubogaciła swojego wybrańca nader szczodrze rów­nież w dary nadprzyrodzone, charyzmatyczne. W cza­sie ka­no­ni­czne­go procesu naoczni świadkowie w detalach opisywali wypadki uzdrowienia ślepych, głuchych, chromych, sparaliżowanych, nie­u­le­czal­nie chorych. Wiemy co najmniej o wskrzeszeniu jednego umarłego. Świę­ty posiadał na­wet wśród świętych nader rzadki dar bi­lo­ka­cji, rozmnażania orzechów, kasztanów jadalnych i Ko­mu­nii świę­tej. Najwięcej wszakże rozgłosu przyniosły Świętemu dar czy­ta­nia w su­mie­niach ludzkich, któ­rym posługiwał się niemal na co dzień, o­raz dar przepowiadania przyszłości jednostek, swojego zgro­ma­dze­nia, dziejów Italii i Ko­ścio­ła. Pod koniec ży­cia sława św. Jana Bosko była tak wielka, gdy ja­ko starzec znalazł się w Paryżu na pół oś­le­pły i sparaliżowany, otoczyły go tak wielkie tłumy, że nie mógł się poruszać. Najprzedniejsi panowie ofiarowywali mu swoje po­wo­zy. A prze­cież Paryż niejedno wi­dział i do spontanicznego entuzjazmu nie jest skłonny. Ale co najdziwniejsze u te­go ka­pła­na, ob­da­rzo­ny przez Opatrzność tak wielkimi i rozlicznymi przywilejami natury i łaski, pozostał zawsze skromny i pokorny; przekonany na­wet, że jest je­dy­nie bar­dzo lichym narzędziem w ręku Bożym. I w tym chyba jest je­go autentyczna wielkość.

Ikonografia przed­sta­wia św. Jana Bosko prawie zawsze w otoczeniu mło­dzie­ży. Tak rów­nież mo­żna go oglądać w bazylice Św. Piotra, gdzie wypełnia galerię zakonodawców.

Duchowni synowie św. Jana Bosko, zwani salezjanami, przybyli do Polski w 1898 ro­ku i w Oświęcimiu założyli swoją pierwszą pla­ców­kę. W ro­ku 1981 wraz z nowicjuszami w czterech prowincjach było ich 1054 w 199 pla­ców­kach.

Ze zgro­ma­dze­nia salezjańskiego wyszli: prymas Polski, kardynał August Hlond (1881-1948), metropolita poznański Antoni Ba­ra­niak (1904-1977) i znany muzyk kościelny, brat kardynała prymasa, Antoni Hlond (Chlondowski) żyjący w latach 1884-1963.

(Ks. Wincenty Zalewski sdb, „Święci na każdy dzień”)

Św. Do­mi­nik Savio

Żył w latach 1842-1857. Urodził się w pobliżu Turynu we wiosce Riva di Chieri – 2 kwietnia 1842 ro­ku. Rodzicami je­go byli: Karol Savio – rzemieślnik i Brygida Gajato – wiejska krawcowa. Chrzest świę­ty dzie­cka odbył się te­go samego dnia. Niebawem ojciec wraz z rodziną przeniósł się do wioski Murialdo. Do­mi­nik uczęszczał do szkółki prowadzonej przez miejscowego proboszcza, a potem do szkoły w Cas­tel­nu­o­vo d'Asti. Dnia 8 kwietnia 1849 ro­ku w samą Wielkanoc przyjął pierwszą komunię św. Ze stro­ny księ­dza proboszcza był to akt wielkiej odwagi, gdyż w owych cza­sach panowało jeszcze prze­ko­na­nie, że do sakramentów świętych pokuty i ołtarza na­le­ży dopuszczać w wieku znacznie póź­niej­szym. O doj­rza­ło­ści tegoż dzie­cka świadczą postanowienia, jakie z okazji tej u­ro­czy­sto­ści w swo­jej książeczce do na­bo­żeń­stwa napisał:

1. będę czę­sto spowiadał się i komunikował, ilekroć mi na to zezwoli mój spowiednik;
2. będę święcił dzień świę­ty;
3. mo­i­mi przy­ja­ciół­mi będą Jezus i Maryja;
4. raczej umrę niż zgrzeszę;

Kie­dy Do­mi­nik miał zaledwie 5 lat już usługiwał do Mszy świę­tej. Bywało nieraz, że nie ma­jąc ze­ga­ra, przychodził wcześnie do ko­ścio­ła. Wtedy klęczał prze drzwiami, choć bywały deszcze i śnieżyce i modlił się. Do szkoły miał da­le­ko. Musiał przemierzać w tą i z powrotem do 8 kilometrów drogi. Mimo te­go był zawsze punktualny. Zapytany dnia pew­ne­go, czy nie boi się chodzić sam tak da­le­ko odpowiedział zdziwiony: „Nie jestem sam. Jest ze mną Najświętsza Ma­ria Panna i mój Anioł stróż” Pew­ne­go dnia św. Do­mi­nik Savio w owym dniu po generalnej spowiedzi i po ko­mu­nii św. napisał akt ofiarowania się Matce Bo­żej Nie­po­ka­la­nej i złożył go na jej ołtarzu: „Maryjo, ofiaruję Ci swoje serce. Spraw, aby zawsze było twoim. Jezu i Maryjo bądźcie zawsze mo­i­mi przy­ja­ciół­mi. Błagam Was abym raczej umarł niż bym miał przez nieszczęście popełnić choć jeden grzech”.

Do­mi­nik był prawdziwym aniołem opiekuńczym „oratorium”. Bawił się z kolegami w cza­sie przerwy, lecz w pewnym momencie prze­ry­wał na krótką chwilę grę i prowadził chłop­ców do kościółka. Pan Je­zu­sa czę­sto nawiedzał w Naj­świę­tszym Sakramencie. O­trzy­mał dar kontemplacji, ekstazy i in­ne nadprzyrodzone dary. Je­go nauczycielem był św. Jan Bosco.

Późną jesienią ro­ku 1856 Do­mi­nik zaczął odczuwać wysoką gorączkę. Św. Jan Bosco wezwał lekarza, ten orzekł chorobę płuc, bar­dzo już zaawansowaną. Kie­dy Do­mi­nik żegnał św. Jana i kolegów ze łzami w oczach powiedział: „Ja, już tu nie wrócę” – tak też się stało. Męczył się jeszcze kilka miesięcy. Dnia 9 marca 1857 ro­ku, zaopatrzony Sakramentami świętymi, kie­dy ojciec czytał mu mod­lit­wy o do­brą śmierć, chło­piec zawołał: „Do widzenia, ojcze! Do widzenia! O, jakie piękne rzeczy widzę!” i zmarł. W 1933 pa­pież Pius XI nazwał go „małym świętym” i „gigantem du­cha”. W 1950 pa­pież Pius XII ogłosił go błogosławionym, a w 1954 zaliczył Go do gro­na świętych.

Je­go świę­to obchodzimy 9 marca, jest On opiekunem Służby Li­tur­gi­cznej.